PHÒNG BỆNH SỐT XUẤT HUYẾ: BẢO VỆ BẢN THÂN — BẢO VỆ CỘNG ĐỒNG

1. Sốt xuất huyết là gì?

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus Dengue gây ra, lây truyền qua muỗi vằn. Bệnh có thể xảy ra quanh năm nhưng thường bùng phát mạnh vào mùa mưa, khi môi trường ẩm ướt tạo điều kiện cho muỗi sinh sản. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, sốt xuất huyết có thể dẫn đến biến chứng nặng, thậm chí tử vong.

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm có thể lan truyền từ người bệnh sang người lành thông qua muỗi cái Ae. aegypti và Ae. albopictus. Tác nhân gây bệnh là virus Dengue, thuộc họ Flaviviridae, bao gồm có 4 tuýp huyết thanh: DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4.

Vi rút được truyền qua vết muỗi đốt, chủ yếu là muỗi Aedes aegypti - loài muỗi ưa hút máu người vào ban ngày, thường là buổi sáng sớm và chiều tà.

Muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết thường đẻ trứng vào dụng cụ chứa nước sạch trong nhà, quanh nhà như thùng, lu, vại, khạp chứa nước, lọ hoa, thùng bỏ không, rác thải, lốp hỏng có nước đọng. Thậm chí trứng của muỗi có thể chịu được điều kiện rất khô và sống trong nhiều tháng, khi gặp nước trứng sẽ nở ra. Trong đời muỗi cái có thể đẻ 5 lần, mỗi lần vài chục trứng.

- Giai đoạn sốt: sốt cao đột ngột, liên tục, nhức đầu, chán ăn, buồn nôn, da xung huyết, đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt.

• Giai đoạn nguy hiểm:

Người bệnh có thể còn sốt hoặc đă giảm sốt.

Có thể có các biểu hiện sau:

- Đau bụng nhiều: đau bụng nhiều và liên tục hoặc tăng cảm giác đau nhất là ở vùng gan.

- Vật vã, lừ đừ, li bì.

- Gan to > 2cm dưới bờ sườn, có thể đau.

- Nôn ói.

- Biểu hiện thoát huyết tương do tăng tính thấm thành mạch (thường kéo dài 24 - 48 giờ).

+ Tràn dịch màng phổi, mô kẽ (có thể gây suy hô hấp), màng bụng, phù nề mi mắt.

+ Nếu thoát huyết tương nhiều sẽ dẫn đến sốc với các biểu hiện vật vã, bứt rứt hoặc li bì, lạnh đầu chi, mạch nhanh nhỏ, huyết áp kẹt (hiệu số huyết áp tối đa và tối thiểu ≤ 20mmHg hoặc tụt huyết áp, không đo được huyết áp, mạch không bắt được, da lạnh, nổi vân tím (sốc nặng), tiểu ít.

- Xuất huyết.

+ Xuất huyết dưới da: Nốt xuất huyết rải rác hoặc chấm xuất huyết thường ở mặt trước hai cẳng chân và mặt trong hai cánh tay, bụng, đùi, mạn sườn hoặc mảng bầm tím.

+ Xuất huyết niêm mạc như chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài (tiêu) phân đen hoặc máu, xuất huyết âm đạo hoặc tiểu máu.

+ Xuất huyết nặng: chảy máu mũi nặng (cần nhét bấc hoặc gạc cầm máu), xuất huyết âm đạo nặng, xuất huyết trong cơ và phần mềm, xuất huyết đường tiêu hóa và nội tạng (phổi, não, gan, lách, thận), thường kèm theo tình trạng sốc, giảm tiểu cầu, thiếu oxy mô và toan chuyển hóa có thể dẫn đến suy đa phủ tạng và đông máu nội mạch nặng. Xuất huyết nặng cũng có thể xảy ra ở người bệnh dùng các thuốc kháng viêm như acetylsalicylic acid (aspirin), ibuprofen hoặc dùng corticoid, tiền sử loét dạ dày - tá tràng, viêm gan mạn.

- Một số trường hợp nặng có thể có biểu hiện suy tạng như tổn thương gan nặng/suy gan, thận, tim, phổi, não. Những biểu hiện nặng này có thể xảy ra ở người bệnh có hoặc không có sốc do thoát huyết tương.

+ Tổn thương gan nặng/suy gan cấp, men gan AST, ALT ≥ 1000U/L.

+ Tổn thương/suy thận cấp.

+ Rối loạn tri giác (sốt xuất huyết Dengue thể não).

- Diệt lăng quăng và nơi sản sinh của muỗi

• Dọn sạch, úp cạn hoặc đậy kín tất cả dụng cụ chứa nước: xô, chậu, bể chứa.
• Thay nước bình hoa, khọi nước trong đĩa lót chậu cây ít nhất 1 lần/tuần.
• Loại bỏ vật dụng cũ, rác thải có thể tích tụ nước mưa (vỏ lon, chai, lốp xe cũ).
• Thả cá 7 màu vào bể hoặc thùng chứa nước để ăn lăng quăng.

- Diệt mũi trưởng thành

• Lắp lưới chắn muỗi ở cửa sổ, cửa ra vào nhà.
• Phun thuốc diệt muỗi theo hướng dẫn của cơ quan y tế địa phương.
• Sử dụng hương muỗi, đèn bẫt muỗi điện trong nhà.
• Hợp tác với chiến dịch diệt muỗi của khu phố/ấp.

-  Bảo vệ cá nhân

• Mặc quần áo dài tay, đặc biệt vào buổi sáng sớm và chiều tối.
• Thoa kem chống muỗi
• Ngủ màn kể cả ban ngày, dùng rèm cửa chống muỗi.

• Phòng ngừa chủ động bằng vaccine

Tại Việt Nam, vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết đã được Bộ Y tế cấp phép sử dụng từ năm 2024. Vắc xin đã chứng minh giảm nguy cơ mắc bệnh và giảm tỉ lệ nhập viện do mắc sốt xuất huyết Dengue.

Bệnh viện Đa khoa Tâm Trí Cao Lãnh với đội ngũ bác sĩ khám sàng lọc trước tiêm, theo dõi sau tiêm tận tâm và nhiều kinh nghiệm, đặc biệt là có tiêm cho người có bệnh nền, bệnh bẩm sinh hay bệnh mạn tính; quy trình tiêm chủng, theo dõi sau tiêm kịp thời và an toàn; có đầy đủ vắc xin dành cho trẻ em và người lớn.

Hãy đến ngay Bệnh viện Đa khoa Tâm Trí Cao Lãnh hoặc liên hệ ngay SĐT: 02773 878 878 - 0942 765 115 (Zalo) để đặt lịch tiêm ngừa.

BS Hồ Bảo Trân

Bệnh viện Đa khoa Tâm Trí Cao Lãnh