Trong cuộc sống hiện đại, những thói quen tưởng chừng như vô hại trong sinh hoạt và công việc hàng ngày như: sử dụng điện thoại/máy tính liên tục, làm việc nội trợ quá sức, mang vác vật nặng sai tư thế hay nằm ngủ sai cách... lại chính là tác nhân âm thầm phá hủy hệ thống cơ xương khớp.
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp bệnh nhân đến thăm khám khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn muộn. Lý do là bởi các triệu chứng ban đầu thường mơ hồ, dễ bị bỏ qua hoặc người bệnh tự ý mua thuốc giảm đau uống, dẫn đến những di chứng nghiêm trọng như teo cơ, dính khớp, mất chức năng vận động.
Dưới đây là 5 bệnh lý cơ xương khớp phổ biến phát sinh từ sinh hoạt hàng ngày và giải pháp phục hồi chức năng toàn diện đang được áp dụng hiệu quả tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Trí Cao Lãnh:
1. Ngón Tay Lò Xo (Viêm gân gấp ngón tay)

- Đối tượng dễ mắc: Người làm việc văn phòng, tài xế, thợ may, đầu bếp, người có thói quen bấm điện thoại liên tục…
- Các triệu chứng của ngón tay lò xo có thể tiến triển từ nhẹ đến nặng, bao gồm:
- Cứng ngón tay, đặc biệt là vào buổi sáng.
- Cảm giác kêu lách tách khi ngón tay di chuyển.
- Đau hoặc có khối gồ lên ở lòng bàn tay, tại gốc ngón tay bị ảnh hưởng. Nhiều trường hợp đau cả ngày, đặc biệt về đêm.
- Ngón tay bị kẹt hoặc khóa ở tư thế cong, sau đó đột ngột bật thẳng ra như lò xo.
- Nguy cơ nếu bỏ sót: Bao gân bị xơ hóa dày lên, khiến ngón tay bị kẹt cứng ở tư thế gấp, không thể duỗi ra tự nhiên, ảnh hưởng không nhỏ đến cử động của bàn tay trong sinh hoạt hàng ngày, đặc biệt khi mắc phải ở ngón tay cái.
- Giải pháp PHCN tại BV Đa khoa Tâm Trí Cao Lãnh:
- Áp dụng Siêu âm trị liệu hoặc Sóng ngắn hổ trợ làm mềm tổ chức xơ viêm, giảm sưng đau bao gân nhanh chóng.
- Hướng dẫn các bài tập trượt gân, kéo giãn chủ động để khôi phục biên độ linh hoạt cho ngón tay.
- Hướng dẫn nhận biết tình trạng viêm cấp tính để xử lý triệt để tại nhà và khi nào cần điều trị tại BV.
2. Viêm Gân Lồi Cầu Ngoài Khuỷu Tay (Hội chứng Tennis Elbow)

- Đối tượng dễ mắc: Không chỉ người chơi thể thao, người làm nội trợ (lau nhà, xách xô nước), người gõ bàn phím sai tư thế…đều rất dễ bị.
- Các triệu chứng bao gồm:
- Đau lan xuống cẳng tay: Cơn đau có thể lan dọc theo thớ cơ phía mặt lưng cẳng tay xuống đến cổ tay và các ngón tay.
- Đau tăng khi vận động: Đau nhói lên khi người bệnh thực hiện các động tác có sử dụng cơ duỗi cổ tay như:
- Vặn tua vít, vặn mở nắp chai, hoặc vặn tay ga xe máy.
- Nâng vác vật nặng, xách xô nước, xách giỏ đi chợ.
- Gõ bàn phím, di chuột máy tính hoặc cầm chổi quét nhà…
- Đau khi nghỉ ngơi: Ở giai đoạn viêm nặng, khuỷu tay có thể đau âm ỉ liên tục ngay cả khi người bệnh không làm gì, đặc biệt là đau tăng về đêm gây khó ngủ.
- Nguy cơ nếu bỏ sót: Đau buốt dai dẳng vùng khuỷu tay, dẫn đến yếu sức cơ, giảm lực cầm nắm rõ rệt. Người bệnh gặp khó khăn ngay cả trong các sinh hoạt cơ bản như mở cửa, vặn tay ga xe máy, hay nhấc một ly nước.
- Giải pháp PHCN tại BV Đa Khoa Tâm Trí Cao Lãnh:
- Sử dụng Sóng xung kích – công nghệ hiện đại giúp sửa chữa các điểm xơ hóa, kích thích tái tạo mô gân tổn thương sâu. Ngoài ra còn có các phương pháp Siêu âm trị liệu, điện xung, sóng ngắn…góp phần tạo hiệu quả giảm đau, giảm viêm và phục hồi vận động tốt nhất.
- Kết hợp băng giảm tải cơ cẳng tay khi làm việc.
- Tập các bài tập tăng sức mạnh cơ, tăng độ chịu lực cho gân cơ duỗi.
- Hướng dẫn nhận biết tình trạng viêm cấp tính để xử lý triệt để tại nhà và khi nào cần điều trị tại BV.
3. Hội Chứng Ống Cổ Tay

- Đối tượng dễ mắc: Người ngồi máy tính liên tục, thợ làm tóc, người chạy xe máy đường dài, người tăng cân đột ngột/béo phì…
- Các triệu chứng bao gồm:
- Tê bì ở 3 ngón rưỡi đặc trưng: Cảm giác tê buốt, châm chích như điện giật nhẹ xuất hiện ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một nửa ngón áp út (ngón út hoàn toàn không bị tê).
- Tê tăng nhiều về đêm: Người bệnh thường bị thức giấc giữa đêm vì bàn tay tê cứng và đau nhức dữ dội. Lúc này, người bệnh thường có phản xạ vẩy mạnh tay hoặc xoa bóp bàn tay một lúc mới thấy đỡ.
- Tê khi giữ nguyên tư thế: Cảm giác tê bì xuất hiện nhanh chóng khi lái xe máy đường dài, cầm điện thoại nghe lâu, đọc sách báo, hoặc gõ bàn phím và di chuột máy tính liên tục.
- Đau ở vùng cổ tay: Cơn đau âm ỉ hoặc nhói buốt tại mặt trước cổ tay, đôi khi kèm theo cảm giác nóng rát ở lòng bàn tay.
- Đau lan lên cẳng tay: Ở một số trường hợp, cảm giác đau và tê có thể chạy ngược từ cổ tay lên cẳng tay, thậm chí lan tới tận khuỷu tay và bả vai.
- Nguy cơ nếu bỏ sót: Dây thần kinh giữa bị chèn ép lâu ngày dẫn đến tê buốt, mất cảm giác ở 3 ngón rưỡi (ngón cái, trỏ, giữa). Giai đoạn muộn gây teo cơ mô cái, khiến bàn tay yếu ớt, hay làm rơi đổ vật dụng, mất chức năng sinh hoạt của bàn tay, ảnh hưởng công việc và cuộc sống của người bệnh.
- Giải pháp PHCN tại Tâm Trí Cao Lãnh:
- Dùng Điện xung trị liệu, sóng ngắn, siêu âm trị liệu… để giảm tê bì, kích thích dẫn truyền và phục hồi sợi thần kinh.
- Kỹ thuật xoa bóp vùng bằng tay hỗ trợ giải phóng chèn ép.
- Tập bài tập trượt dây thần kinh giữa giúp dây thần kinh chuyển động mượt mà trở lại trong ống cổ tay.
- Hướng dẫn nhận biết tình trạng viêm cấp tính để xử lý triệt để tại nhà và khi nào cần điều trị tại BV.
4. Gai Gót Chân (Viêm cân gan chân)

- Đối tượng dễ mắc: Người đứng quá lâu do tính chất công việc (giáo viên, công nhân, bán hàng), người đi giày cao gót hoặc giày đế cứng, người thừa cân…
- Các triệu chứng thường gặp bao gồm:
- Đau dữ dội ở bước chân đầu tiên vào buổi sáng: Đây là triệu chứng kinh điển nhất. Khi người bệnh vừa bước xuống giường và đặt chân xuống đất, một cơn đau nhói buốt như có kim châm hoặc đá nhọn đâm vào gót chân sẽ xuất hiện.
- Giảm đau sau khi đi lại một lúc: Sau khi cố gắng đi lại khoảng 5 - 10 phút, cơn đau sẽ dịu dần và chuyển sang cảm giác đau âm ỉ.
- Đau tái phát sau khi ngồi lâu: Cơn đau nhói sẽ xuất hiện trở lại khi người bệnh đứng dậy bước đi sau một thời gian dài ngồi làm việc, xem tivi hoặc lái xe.
- Đau tăng lên vào cuối ngày: Sau một ngày dài đi lại, đứng xếp hàng hoặc làm việc nội trợ, vùng gót chân sẽ đau thắt lại, có cảm giác ê buốt và mỏi nhiều.
- Nguy cơ nếu bỏ sót: Cơn đau kéo dài làm người bệnh đi khập khiễng, thay đổi dáng đi, từ đó gây đau thứ phát lên khớp gối, khớp háng và cột sống thắt lưng, ảnh hưởng sinh hoạt và góp phần gây ra bênh lý cơ xương khớp khác.
- Giải pháp PHCN tại BVĐK Tâm Trí Cao Lãnh:
- Điều trị bằng kỹ thuật Sóng xung kích trực tiếp vào vùng viêm ở gót chân mang lại hiệu quả giảm đau rõ rệt sau vài liệu trình.
- Hướng dẫn thay đổi cơ học bằng lót giày y khoa nâng đỡ vòm chân.
- Hướng dẫn các bài tập tự kéo giãn cân gan chân và cơ bụng chân tại nhà.
5. Đau và hạn chế vận động khớp vai (Viêm Quanh Khớp Vai)

- Đối tượng dễ mắc: Người có thói quen nằm nghiêng đè ép lên một bên vai, người đột ngột với tay lấy vật nặng trên cao, người lớn tuổi bị thoái hóa phần mềm quanh khớp.
- Các triệu chứng bao gồm:
- Đau âm ỉ vùng vai: Cơn đau thường bắt đầu từ vùng cơ delta (bả vai phía ngoài) rồi lan dần xuống cánh tay, đôi khi lan lên vùng cổ gáy.
- Đau dữ dội về đêm: Khi nằm ngủ, đặc biệt là khi nằm nghiêng đè lên bên vai đau hoặc khi thời tiết chuyển lạnh, cơn đau sẽ tăng nhiều, khiến người bệnh mất ngủ, tỉnh giấc giữa đêm.
- Đau nhói khi vận động đột ngột: Cơn đau sẽ tăng lên đột ngột khi bạn thực hiện các động tác giơ tay cao quá đầu, với tay ra sau lưng, hoặc vặn xoay cánh tay.
- Nguy cơ nếu bỏ sót: Người bệnh không thể tự chải đầu, gãi lưng, mặc áo và thường xuyên bị những cơn đau buốt về đêm gây mất ngủ, suy nhược cơ thể.
- Giải pháp PHCN tại Tâm Trí Cao Lãnh:
- Kỹ thuật viên trực tiếp thực hiện kỹ thuật di động khớp để giải phóng bao khớp bị dính.
- Kết hợp Nhiệt trị liệu (Sóng ngắn, siêu âm trị liệu, hồng ngoại, đắp parafin) giúp giãn cơ, tăng tuần hoàn trước khi tập.
- Tập luyện phục hồi biên độ khớp vai với các dụng cụ chuyên dụng.
- Hướng dẫn nhận biết tình trạng viêm cấp tính để xử lý triệt để tại nhà và khi nào cần điều trị tại BV.
Từ những nguy cơ và nguyên nhân đã nêu ở trên, Đơn nguyên Y học cổ truyền - Phục hồi chức năng có những lưu ý cho khách hàng như sau:
1. Đừng chủ quan với những cơn đau nhức nhỏ
- Không bỏ qua các triệu chứng nhỏ nhưng gây khó chịu dai dẳng: Các dấu hiệu như tê bì ngón tay, nhói gót chân buổi sáng hay đau mỏi vai khuỷu đều là tín hiệu cảnh báo tổn thương.
- Tránh tự ý dùng thuốc giảm đau không có chỉ định của bác sĩ. Mặt khác, điều trị thuốc chỉ giúp cắt cơn đau tạm thời chứ không giải quyết được gốc rễ tình trạng chèn ép thần kinh hay viêm xơ bao gân.
2. Chủ động điều trị đúng cách và kịp thời
- Thăm khám chuyên khoa sớm: Ngay khi triệu chứng kéo dài trên 2 tuần, người bệnh nên đến các cơ sở y tế uy tín như Bệnh viện Đa khoa Tâm Trí Cao Lãnh để được chẩn đoán chính xác và điều trị đúng.
- Ngăn chặn biến chứng nặng: Can thiệp muộn khiến việc điều trị trở nên phức tạp, tốn kém và có nguy cơ phải phẫu thuật nhưng khả năng phục hồi vẫn không trọn vẹn.
- Tuân thủ điều trị: Sự kết hợp giữa vật lý trị liệu hiện đại và các bài tập vận động chuyên biệt sẽ giúp khôi phục chức năng tự nhiên mà không cần xâm lấn.
- Thay đổi thói quen sinh hoạt: Điều chỉnh tư thế làm việc, sinh hoạt, nghỉ ngơi hợp lý giữa giờ để bảo vệ cơ xương khớp lâu dài.
3. Dấu hiệu cần đi khám sớm hoặc cấp cứu:
- Yếu liệt chi xuất hiện đột ngột
- Tê bì tiến triển, yếu cơ hoặc teo cơ
- Đau sau chấn thương, biến dạng khớp
- Khớp sưng nóng đỏ, kèm sốt
- Đau tăng nhanh, đau dữ dội hoặc mất khả năng vận động
BS.CKI Nguyễn Hồng Hạnh – Đơn nguyên YHCT& PHCN