TẠI SAO PHẢI KHAI BÁO DỊ ỨNG THUỐC?

Khai báo dị ứng thuốc là việc cần thực hiện trước khi khám bệnh, nhận thuốc, tiêm thuốc, truyền dịch, phẫu thuật hoặc làm thủ thuật. Thông tin này giúp bác sĩ và dược sĩ lựa chọn thuốc phù hợp, tránh dùng lại thuốc đã từng gây dị ứng hoặc thuốc có nguy cơ gây phản ứng tương tự.

1. Dị ứng thuốc là gì và nguy hiểm như thế nào?

Dị ứng thuốc là phản ứng bất thường của cơ thể sau khi dùng hoặc tiếp xúc với thuốc. Biểu hiện có thể nhẹ như ngứa, nổi mẩn đỏ, mề đay, sưng môi hoặc sưng mí mắt. Một số trường hợp có thể diễn tiến nặng hơn với biểu hiện khó thở, khò khè, choáng váng, tụt huyết áp hoặc phản vệ. Theo Bộ Y tế, phản vệ là phản ứng dị ứng có thể xuất hiện trong vài giây, vài phút đến vài giờ sau khi tiếp xúc với dị nguyên và có thể nghiêm trọng, dẫn đến tử vong nhanh nếu không được xử trí kịp thời.

2. Khai báo dị ứng thuốc sao cho đúng và đủ?

Khai báo dị ứng thuốc không chỉ đơn giản là nói "Tôi bị dị ứng thuốc". Người bệnh nên cung cấp càng chi tiết càng tốt các thông tin sau:

• Tên thuốc đã dùng: Tên thương mại hoặc tên hoạt chất từng gây phản ứng.
• Biểu hiện đã gặp: Các triệu chứng cụ thể xuất hiện trên cơ thể.
• Thời điểm xuất hiện: Triệu chứng phát tác sau bao lâu kể từ khi dùng thuốc.
• Mức độ nghiêm trọng: Đã từng phải đi cấp cứu hoặc nhập viện vì dị ứng thuốc hay chưa.

Những thông tin này giúp bác sĩ phân biệt dị ứng thuốc thực sự với các tác dụng phụ thông thường, từ đó cân nhắc lựa chọn loại thuốc an toàn hơn.

3. Làm gì khi không nhớ chính xác tên thuốc?

Trong trường hợp không nhớ chính xác tên thuốc, người bệnh nên mang theo toa thuốc cũ, vỏ thuốc, sổ khám bệnh, giấy ra viện hoặc hình ảnh thuốc nếu còn lưu giữ. Nếu chỉ nhớ chung chung như “thuốc giảm đau”, “thuốc cảm”, “thuốc kháng sinh” hoặc “thuốc tiêm”, người bệnh vẫn nên báo lại để nhân viên y tế kiểm tra kỹ hơn trước khi kê đơn hoặc sử dụng thuốc.

4. Tuyệt đối không tự ý dùng lại thuốc từng gây dị ứng

Người bệnh không nên tự ý dùng lại thuốc từng gây dị ứng, kể cả khi lần trước chỉ có biểu hiện nhẹ. Phản ứng dị ứng không phải lúc nào cũng giống nhau ở các lần dùng thuốc. Có trường hợp lần trước chỉ nổi mẩn, nhưng lần sau có thể nặng hơn. Khi có dấu hiệu như khó thở, sưng môi hoặc mặt, nổi mề đay lan nhanh, choáng váng hoặc tụt huyết áp sau khi dùng thuốc, người bệnh cần đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu. NHS cũng khuyến cáo phản vệ là phản ứng dị ứng đe dọa tính mạng, có thể xảy ra nhanh và cần được xử trí khẩn cấp.

5. Trách nhiệm của nhân viên y tế trong bảo đảm an toàn

Đối với nhân viên y tế, việc khai thác tiền sử dị ứng thuốc là bước quan trọng trong bảo đảm an toàn điều trị. Trung tâm Cảnh giác Dược Quốc gia ghi nhận Thông tư 51/2017/TT-BYT của Bộ Y tế nhấn mạnh việc khai thác kỹ tiền sử dị ứng thuốc và dị nguyên trước khi kê đơn, sử dụng thuốc. Thông tin dị ứng nên được ghi rõ trong hồ sơ bệnh án, đơn thuốc hoặc sổ khám bệnh để thuận tiện cho các lần điều trị sau.

Tóm lại, khai báo dị ứng thuốc là việc đơn giản nhưng rất quan trọng. Người bệnh nên chủ động thông báo tiền sử dị ứng trước mỗi lần khám, nhận thuốc hoặc thực hiện thủ thuật. Cung cấp thông tin càng rõ ràng, nhân viên y tế càng có cơ sở lựa chọn thuốc phù hợp, hạn chế nguy cơ dị ứng lặp lại và bảo vệ an toàn cho người bệnh.

DS. Nguyễn Thị Thanh Khan - Khoa Dược

Bệnh viện Đa khoa Tâm Trí Cao Lãnh