5 NGUY CƠ CÓ THỂ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ - ĂN KIÊNG GIẢM CÂN Ở TUỔI DẬY THÌ

Bỏ bữa sáng, cắt cơm buổi tối, chỉ ăn rau để giảm cân… Liệu những phương pháp này có thực sự tốt cho sức khỏe của trẻ đang tuổi dậy thì?

Tuổi dậy thì là giai đoạn cơ thể phát triển mạnh mẽ về chiều cao, cân nặng, hệ xương, cơ bắp và nội tiết. Tuy nhiên, trước áp lực về ngoại hình và những tiêu chuẩn vóc dáng trên mạng xã hội, nhiều bạn trẻ bắt đầu nhịn ăn, cắt giảm tinh bột hoặc áp dụng chế độ ăn kiêng khắc nghiệt với mong muốn giảm cân nhanh chóng.

Điều đáng lo ngại là nếu cơ thể không được cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất trong thời gian dài, quá trình phát triển có thể bị ảnh hưởng.

Vậy ăn kiêng không đúng cách tiềm ẩn những nguy cơ gì?

1. Ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng chiều cao và phát triển thể chất

Trong giai đoạn dậy thì, cơ thể cần đủ năng lượng, protein, canxi, vitamin D và nhiều vi chất khác để phát triển xương, cơ bắp và các mô.

Việc ăn quá ít hoặc loại bỏ nhiều nhóm thực phẩm có thể khiến trẻ không đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng, làm tăng nguy cơ chậm tăng trưởng và không đạt được tiềm năng phát triển thể chất.

2. Mệt mỏi, chóng mặt, giảm khả năng tập trung

Nhịn ăn hoặc bỏ bữa thường xuyên có thể khiến trẻ đói nhiều, đau đầu, mệt mỏi, chóng mặt và giảm khả năng tập trung trong học tập.

Khi năng lượng nạp vào không đáp ứng nhu cầu, cơ thể cũng có thể sử dụng khối cơ để bù đắp. Điều này ảnh hưởng đến sức bền, khả năng vận động và sinh hoạt hằng ngày.

3. Rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến sức khỏe xương

Hạn chế năng lượng quá mức và kéo dài có thể làm thay đổi hoạt động của các hormone liên quan đến tăng trưởng và sinh sản.

Ở nữ giới, tình trạng này có thể gây kinh nguyệt không đều hoặc mất kinh. Ở cả nam và nữ, thiếu năng lượng kéo dài có thể làm suy giảm quá trình tích lũy khối lượng xương, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe xương về lâu dài.

4. Tăng nguy cơ thiếu máu và thiếu vi chất dinh dưỡng

Chế độ ăn thiếu sắt có thể dẫn đến thiếu máu, khiến trẻ xanh xao, mệt mỏi, giảm sức bền và khó tập trung.

Bên cạnh đó, việc ăn uống thiếu đa dạng còn có thể khiến cơ thể không nhận đủ canxi, vitamin D, kẽm và các dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển trong giai đoạn quan trọng này.

5. Ám ảnh cân nặng, hình thành hành vi ăn uống không lành mạnh

Không chỉ ảnh hưởng đến thể chất, ăn kiêng quá khắt khe còn có thể tác động đến sức khỏe tinh thần của trẻ.

Trẻ có thể thường xuyên lo lắng về ngoại hình, sợ tăng cân, cảm thấy tội lỗi sau khi ăn hoặc liên tục nhịn ăn để bù trừ. Một số trường hợp có thể xuất hiện tình trạng ăn mất kiểm soát hoặc các dấu hiệu của rối loạn ăn uống.

Vì vậy, cha mẹ cần quan tâm đến cả tâm lý của trẻ, thay vì chỉ chú ý đến con số trên bàn cân.

Đặc biệt, không phải trẻ nào tăng cân trong tuổi dậy thì cũng cần giảm cân. Việc đánh giá cần dựa trên BMI theo tuổi và giới tính, biểu đồ tăng trưởng, tốc độ phát triển và tình trạng sức khỏe. Một số trẻ có thể chỉ cần điều chỉnh thói quen sinh hoạt và theo dõi tăng trưởng, thay vì chủ động giảm cân.

KHI NÀO CHA MẸ NÊN ĐƯA TRẺ ĐI KHÁM?

Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá khi nhận thấy các dấu hiệu như:

Bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng sẽ đánh giá tình trạng tăng trưởng, xây dựng kế hoạch phù hợp với độ tuổi và giai đoạn phát triển và những yếu tố liên quan để đưa ra hướng chăm sóc phù hợp với từng trẻ. Không tự ý áp dụng chế độ giảm cân cấp tốc hoặc sử dụng thuốc giảm cân.

THÔNG ĐIỆP DÀNH CHO CHA MẸ VÀ CÁC BẠN TRẺ

Một cơ thể khỏe mạnh quan trọng hơn một vóc dáng theo tiêu chuẩn của người khác.

Đừng để mong muốn giảm cân nhanh trở thành rào cản đối với sự phát triển của trẻ. Hãy bắt đầu bằng những bữa ăn cân bằng, vận động đều đặn, ngủ đủ giấc và thái độ tích cực với cơ thể mình.

Nếu lo lắng về cân nặng hoặc sự phát triển của trẻ, cha mẹ hãy chủ động đưa trẻ đến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn khoa học, an toàn và phù hợp với lứa tuổi.

Dinh dưỡng đúng cách hôm nay – nền tảng cho sự phát triển khỏe mạnh ngày mai.

BS Phan Thị Hồng Phấn

Bệnh viện Đa khoa Tâm Trí Cao Lãnh