Bệnh tay chân miệng

Monday, 28/09/2026, 10:53 GMT+7

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong môi trường nhà trẻ, trường học – nơi trẻ thường xuyên tiếp xúc và vui chơi cùng nhau. Phần lớn trẻ mắc bệnh có thể hồi phục tốt, tuy nhiên một số trường hợp có thể diễn tiến nhanh và xuất hiện biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện, theo dõi và xử trí kịp thời.

Vì vậy, cha mẹ cần nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh, biết cách chăm sóc trẻ tại nhà và đặc biệt lưu ý những biểu hiện cảnh báo để đưa trẻ đến cơ sở y tế đúng lúc.

Tổng quan về bệnh tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng là gì?

Bệnh tay chân miệng là một bệnh nhiễm trùng cấp tính do các virus lây truyền qua đường ruột thuộc chi Enterovirus gây nên.
Tác nhân gây bệnh thường gặp nhất là coxsackievirus A16 (CA16) và enterovirus 71 (EV71).
Biểu hiện chính là sang thương da niêm dưới dạng bóng nước ở các vị trí đặc biệt như: miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối.
Bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi cấp dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện sớm và xử trí kịp thời.

Dịch tễ học:

Bệnh thường xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là từ 6 tháng đến dưới 3 tuổi.
Bệnh xảy ra quanh năm, nhưng ở việt nam thường tăng cao vào tháng 2 đến tháng 4 và từ tháng 9 đến tháng 12 hàng năm.
Virus lây truyền trực tiếp từ dịch tiết mũi, miệng, phân, hoặc các giọt bắn trong không khí thông qua đường miệng – miệng hoặc phân – miệng. Các vật dụng, đồ chơi trẻ thường ngậm trong miệng cũng là nguồn lây cần lưu ý.

Đặc điểm hay dấu hiệu của bệnh tay chân miệng là gì?

Thời kỳ ủ bệnh: Trung bình từ 3-6 ngày.
Giai đoạn khởi phát:

Sốt tuỳ mức độ: Nhẹ, vừa hoặc sốt cao
Có thể kèm nôn ói, tiêu phân lỏng không có đàm máu.

Giai đoạn toàn phát:

Sang thương da:

Phát ban dạng sẩn hồng ban nổi gồ trên da hoặc mụn nước (kích thước từ 2-10 mm), dịch trong, đôi khi hơi đục trên nền hồng ban xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, khuỷu, mông và cơ quan sinh dục.

Mụn nước thường ít khi vỡ, lành không để lại sẹo, bội nhiễm da sau nhiễm virus cũng hiếm gặp.

Sang thương niêm mạc:

Mụn nước ở niêm mạc miệng diễn tiến nhanh chóng thành vết loét đường kính 2-3 mm, vị trí điển hình ở vùng trụ trước của amidan, lưỡi gà, amidan và khẩu cái mềm. Vết loét có giới hạn rõ, bờ thường trơn láng, đáy vết loét nông và có màu trắng.
Trẻ thường sẽ giảm ăn, bú vì đau; quấy khóc và chảy nước bọt liên tục do không nuốt được.

Giai đoạn lui bệnh:

Nếu không xảy ra biến chứng, sau khoảng 7 ngày từ lúc khởi bệnh trẻ giảm sốt, ăn uống được, hết quấy khóc. Các vết loét ở miệng lành dần; mụn nước ngoài da tự xẹp và mất, nếu vỡ sẽ đóng mày; để lại vết thâm da mờ dần theo thời gian.

Dự phòng:

Hiện tại, ở Việt Nam vẫn chưa có vaccin phòng ngừa bệnh tay chân miệng.
Do vậy, biện pháp phòng ngừa chính vẫn là:

Vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà bông (nhất là sau khi thay quần áo, tã lót cho trẻ, sau khi tiếp xúc với phân, nước bọt).
Rửa sạch đồ chơi, vật dụng, sàn nhà bằng cloramin B hoặc nước javel.
Cách ly trẻ bệnh trong vòng 7-10 ngày bắt đầu từ thời điểm khởi bệnh.

Cách theo dõi và chăm sóc tại nhà khi trẻ bị bệnh tay chân miệng